Төмөнкү мазмун кытай тилинен машиналык которуу аркылуу, андан кийин редакцияланбастан которулган.
Вьетнам жана кытай тилдерин которуу процессинде көп учурда котормонун тактыгына гана таасир этпестен, маалыматтын туура эмес таралышына же түшүнбөстүккө алып келиши мүмкүн болгон кээ бир түшүнбөстүктөр болот. Бул жерде котормодогу кеңири тараган түшүнбөстүктөр жана аларга тиешелүү чечимдер келтирилген.
1. Тилдин түзүлүшүндөгү айырмачылыктар
Вьетнам жана кытай тилдеринин грамматикалык түзүлүшүндө олуттуу айырмачылыктар бар. Вьетнам тилиндеги сүйлөмдүн түзүлүшү салыштырмалуу ийкемдүү, этиштер көбүнчө сүйлөмдүн ортосунда жайгашкан, ал эми кытай тилинде ээсинин, баяндоочтун жана объекттин белгиленген тартибине көбүрөөк басым жасалат. Бул структуралык айырмачылык котормо учурунда түшүнбөстүктөргө же маалыматтын жоголушуна алып келиши мүмкүн. Мисалы, вьетнам тилинде ырастоону билдирүү үчүн кош инкар колдонулушу мүмкүн, ал эми кытай тилинде ошол эле маанини жеткирүү үчүн ачык-айкын ырастоо лексикасы талап кылынат.
Бул көйгөйдү чечүү үчүн сүйлөмдүн грамматикалык түзүлүшүнө тиешелүү түзөтүүлөрдү киргизүү керек, бул которулган кытай сүйлөмү кытай тилинин туюнтма адаттарына дал келишин камсыз кылат. Котормочулар түпнуска тексттин максатын терең түшүнүп, кытай грамматикасынын эрежелерине негизделген акылга сыярлык түзөтүүлөрдү киргизиши керек.
2. Лексиканы түзмө-түз которуу маселеси
Лексиканы түзмө-түз которуу котормодогу кеңири тараган туура эмес түшүнүктөрдүн бири. Вьетнам жана кытай тилдеринде ар кандай мааниге ээ болгон көптөгөн сөздөр бар, ал тургай аларды түз дал келтирүүгө мүмкүн болбогон жагдайлар да бар. Мисалы, вьетнам тилиндеги "c ả m ơ n" сөзү түзмө-түз "рахмат" деп которулат, бирок практикалык колдонууда кытай тилиндеги "рахмат" сөзү расмий же күчтүү эмоционалдык маанайды алып жүрүшү мүмкүн.
Сөздүктү түзмө-түз которуудан келип чыккан түшүнбөстүктөрдөн качуу үчүн, котормочулар контексттин чыныгы муктаждыктарына негизделген тиешелүү кытай сөздүгүн тандашы керек. Түпнуска тексттин маданий фонун жана эмоционалдык көрүнүшүн түшүнүү үчүн, ошол эле ниетти билдире алган кытайча сөз айкашын тандоо маанилүү.
3. Идиомалар жана идиомаларды туура эмес колдонуу
Идиомалар жана идиомалар котормодо көп учурда туура эмес түшүнүлөт, анткени бул сөз айкаштары көп учурда өзгөчө маданий фонго жана контекстке ээ. Вьетнам тилинде кээ бир идиомалык сөз айкаштары жана идиомалар кытай тилинде так дал келүүчү сөз айкаштарына ээ болбошу мүмкүн. Мисалы, вьетнам тилиндеги "Đ i ế c kh ô ng s ợ s ú ng" (түзмө-түз "куралдан коркпойм" деп которулат) деген сөз айкашы кытай тилинде түздөн-түз дал келүүчү идиомага ээ болбошу мүмкүн.
Бул маселени чечүүнүн ыкмасы - окурмандарга фразеологизмдердин же идиомалардын маанисин түзмө-түз котормо эмес, эркин котормо аркылуу жеткирүү. Котормочулар бул фразеологизмдердин маданияттагы практикалык маанисин түшүнүп, ошол эле түшүнүктөрдү жеткирүү үчүн окшош кытай сөз айкаштарын колдонушу керек.
4. Маданий айырмачылыктардан улам келип чыккан түшүнбөстүктөр
Котормодогу дагы бир чоң кыйынчылык - маданий айырмачылыктар. Вьетнам менен Кытайдын ортосундагы маданий айырмачылыктар айрым түшүнүктөрдү же сөз айкаштарын туура эмес түшүнүүгө алып келиши мүмкүн. Мисалы, вьетнам маданиятында айрым сөз айкаштары кытай тилинде жакшы белгилүү болбогон өзгөчө социалдык же тарыхый маанилерге ээ болушу мүмкүн.
Маданий айырмачылыктардан келип чыккан көйгөйлөрдү чечүү үчүн котормочулар эки маданиятты тең терең түшүнүшү, бул маданияттардын уникалдуу көрүнүштөрүн так аныктай алышы жана котормо учурунда аларды кытай окурмандарынын түшүнүгүнө ылайыктуураак кылуу үчүн түшүндүрүп же тууралап турушу керек.
5. Тон жана интонациянын четтөөсү
Тон жана интонация ар кайсы тилдерде ар кандай болушу мүмкүн. Вьетнам жана кытай тилдеринде да сылыктыкты, басымды же жокко чыгарууну билдирүүдө тон жагынан айырмачылыктар бар. Бул айырмачылыктар котормо процессинде эмоционалдык түстөрдүн жоголушуна же туура эмес түшүнүлүшүнө алып келиши мүмкүн. Мисалы, вьетнамдыктар сылыктыкты билдирүү үчүн күчтүү тону бар сөздөрдү колдонушу мүмкүн, ал эми кытай тилинде жумшак сөздөр керек болушу мүмкүн.
Котормочулар которулган тексттин эмоция жана сылыктык жагынан кытай стандарттарына жооп бериши үчүн, өздөрүнүн тонун жана интонациясын кытайча сүйлөө адаттарына ылайыкташтырышы керек. Котормонун тактыгын жана табигыйлыгын камсыз кылуу үчүн тилдеги майда айырмачылыктарга көңүл буруңуз.
6. Менчик терминдеринин котормосу
Энчилүү атоочторду которуу да кеңири таралган туура эмес түшүнүк. Вьетнам жана кытай тилдеринде жер-суу аттары, жеке аттары, уюштуруу түзүмдөрү ж.б. сыяктуу энчилүү атоочторду которууда карама-каршылыктар болушу мүмкүн. Мисалы, вьетнам жер-суу аттарынын кытай тилинде бир нече котормосу болушу мүмкүн, бирок бул котормолор дайыма эле бирдей боло бербейт.
Эң маанилүү зат атоочтор менен иштөөдө котормочулар ырааттуулук принцибин карманышы жана стандартташтырылган котормо ыкмаларын колдонушу керек. Белгисиз менчик терминдери үчүн котормонун тактыгын жана ырааттуулугун камсыз кылуу үчүн тиешелүү материалдарга же адистерге кайрылуу оңой.
7. Түзмө-түз котормо менен эркин котормонун ортосундагы тең салмактуулук
Түзмө-түз котормо жана эркин котормо котормодогу эки маанилүү ыкма болуп саналат. Вьетнам тилинен кытай тилине котормодо түзмө-түз котормо көп учурда түшүнбөстүктөргө же түшүнүксүз маанилерге алып келет, ал эми эркин котормо түпнуска тексттин максатын жакшыраак жеткире алат. Бирок, ашыкча эркин котормо котормо түпнуска тексттин айрым деталдарын же өзгөчөлүктөрүн жоготуп алышына алып келиши мүмкүн.
Котормочулар түзмө-түз котормо менен эркин котормонун ортосундагы тең салмактуулукту табышы керек, котормону кытай тилинин сөз айкаштарына ылайыкташтырып жатып, түпнуска текстке берилген бойдон калышы керек. Түпнуска текстти терең түшүнүү аркылуу котормочулар маалыматтын тактыгын сактоо менен котормону табигыйраак жана түшүнүктүү кыла алышат.
8. Контексттин жана баштапкы билимдин жоктугу
Котормонун тактыгы көбүнчө түпнуска тексттин контекстин жана анын негизги билимин терең түшүнүүгө жараша болот. Эгерде котормочу вьетнам коому, тарыхы же үрп-адаттары менен тааныш эмес болсо, котормо процессинде кээ бир майда-чүйдө нерселерди же түшүнбөстүктөрдү байкабай калуу оңой.
Мындай кырдаалдан качуу үчүн, котормочулар котормодон мурун тиешелүү социалдык, маданий жана тарыхый маалыматтарды түшүнүү үчүн зарыл болгон текшерүүлөрдү жүргүзүшү керек. Бул котормонун тактыгын гана эмес, түпнуска тексттин ниетин жана маданий маанисин толук чагылдырышын камсыз кылат.
Вьетнам жана кытай тилдеринин ортосундагы котормо процесси көптөгөн кыйынчылыктарга жана татаалдыктарга толгон. Жогоруда айтылган кеңири таралган туура эмес түшүнүктөрдү түшүнүү жана аларды чечүү котормонун тактыгын жана сапатын бир топ жакшырта алат. Котормочулар бекем тилдик негизге жана маданий билимге ээ болушу керек, ошондой эле тил аралык байланышта маалыматты так жана натыйжалуу жеткирүүгө жетишүү үчүн котормо көндүмдөрүн ийкемдүү колдонушу керек.
Жарыяланган убактысы: 2024-жылдын 28-ноябры